Απαγορεύσεις άμεσης και έμμεσης χρηματοδότησης
Based on experience in the practical application of Regulation (EU, Euratom) No 1141/2014 and in view of Regulation (EU, Euratom) 2025/2445 of the European Parliament and of the Council of 26 November 2025 on the statute and funding of European political parties and European political foundations (recast) (the "Regulation"), which repeals and replaces Regulation (EU, Euratom) No 1141/2014, the Authority for European Political Parties and European Political Foundations (the "Authority") endeavours to provide access to an updated set of non-exhaustive elements of guidance for European political parties and European political foundations. Any guidance provided by the Authority does not affect the binding and directly applicable character of the Regulation. Moreover, such guidance will remain subject to adaptation as experience further builds up and/or the legislative framework changes.
Γενικά
- Έμμεση χρηματοδότηση εθνικού κόμματος υπάρχει «όταν το κόμμα αυτό επιτυγχάνει χρηματοοικονομικό πλεονέκτημα έστω και αν δεν πραγματοποιείται άμεση μεταφορά χρηματικών πόρων, για παράδειγμα, αποφεύγοντας ορισμένες δαπάνες στις οποίες διαφορετικά θα υποβαλλόταν» (υπόθεση T-829/16,·MENL κατά Κοινοβουλίου· υπόθεση T-48/17, ADDE κατά Κοινοβουλίου).
- Για τους σκοπούς αυτής της εκτίμησης, η Αρχή πρέπει να λάβει υπόψη μία σειρά ενδείξεων, όπως το περιεχόμενο του χρηματοδοτούμενου μέτρου, καθώς και γεωγραφικών και χρονικών ενδείξεων (βλ. υπόθεση T-829/16, MENL κατά Κοινοβουλίου· υπόθεση T-48/17, ADDE κατά Κοινοβουλίου).
- Για να αποδειχθεί η ύπαρξη έμμεσης χρηματοδότησης, αρκεί η επίκληση ενός επαρκώς συγκεκριμένου, ακριβούς και συγκλίνοντος συνόλου ενδείξεων (ACRE κατά Κοινοβουλίου, T-107/19).
Κοινές δραστηριότητες
- Οι κοινές δραστηριότητες μεταξύ ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων ή ευρωπαϊκών πολιτικών ιδρυμάτων με εταίρους σε εθνικό επίπεδο δεν απαγορεύονται αυτές καθαυτές από τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1141/2014. Ειδικότερα, η επικοινωνία με το κοινό που ενεργοποιείται από έναν εθνικό εταίρο για τους σκοπούς των δραστηριοτήτων του ευρωπαϊκού πολιτικού κόμματος ή ιδρύματος μπορεί να αποτελέσει αποτελεσματικό μέσο για την προβολή θεμάτων ευρωπαϊκής πολιτικής και πολιτικής. Ωστόσο, οι απαγορεύσεις χρηματοδότησης που προβλέπονται στο άρθρο 22 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1141/2014 πρέπει να τηρούνται ανά πάσα στιγμή.
- Σε περίπτωση δραστηριότητας που πραγματοποιείται από κοινού από ευρωπαϊκό πολιτικό κόμμα με άλλο πολιτικό κόμμα, ιδίως εθνικό κόμμα, ένα υπερβολικό μερίδιο χρηματοδότησης από το ευρωπαϊκό πολιτικό κόμμα για την δραστηριότητα αυτή μπορεί να συνιστά «έμμεση χρηματοδότηση», όπως απαγορεύεται από το άρθρο 22 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1141/2014.
- Σε περίπτωση δραστηριότητας που πραγματοποιείται από κοινού από ευρωπαϊκό πολιτικό ίδρυμα με πολιτικό κόμμα ή άλλο ίδρυμα, ένα υπερβολικό μερίδιο χρηματοδότησης από το ευρωπαϊκό πολιτικό ίδρυμα για την δραστηριότητα αυτή μπορεί να συνιστά «έμμεση χρηματοδότηση», όπως απαγορεύεται από το άρθρο 22 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1141/2014. .
- Για να αξιολογηθεί η ύπαρξη πιθανής έμμεσης χρηματοδότησης ενός κόμματος ή ιδρύματος σε εθνικό επίπεδο βάσει της παρούσας διάταξης, πρέπει να ληφθούν υπόψη ορισμένοι παράγοντες, συγκεκριμένα όπως:
- η συνεχής προβολή του ευρωπαϊκού πολιτικού κόμματος/ιδρύματος·
- το επίπεδο ιδιοκτησίας της δραστηριότητας από το ευρωπαϊκό πολιτικό κόμμα ή το ευρωπαϊκό πολιτικό ίδρυμα σε σύγκριση με εκείνο του κόμματος ή του ιδρύματος σε εθνικό επίπεδο. Για την αξιολόγηση του τελευταίου σημασία έχουν το συνολικό πλαίσιο της δραστηριότητας, το πεδίο εφαρμογής, το περιεχόμενο, οι στόχοι, η ομάδα-στόχος / οι ομάδες-στόχοι, τα κίνητρα και η δυνητική αξία της δραστηριότητας για την επιτυχία του εθνικού κόμματος στις εθνικές εκλογές (βλ. επίσης απόφαση MENL κατά Κοινοβουλίου, T-829/16, σκέψεις 83 επ.).)·
- το μερίδιο συγχρηματοδότησης που βαρύνει το ευρωπαϊκό πολιτικό κόμμα/ίδρυμα, το οποίο θα πρέπει να καταδεικνύει μια ρεαλιστική συσχέτιση με τη συνολική συμμετοχή του ευρωπαϊκού πολιτικού κόμματος/ιδρύματος, σε σύγκριση με τη συμμετοχή του εθνικού κόμματος στη συγκεκριμένη δραστηριότητα (βλ. επίσης MENL κατά Κοινοβουλίου, T-829/16, σκέψη 89).
- Εάν δεν είναι γνωστό το συνολικό κόστος μιας κοινής δραστηριότητας, η Αρχή θα πρέπει συνήθως να διερευνά περαιτέρω τη δραστηριότητα αυτή, καθώς αυτός είναι ένας από τους βασικούς παράγοντες για την αξιολόγηση της συμμόρφωσης με το άρθρο 22 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1141/2014. Στις περιπτώσεις αυτές, θα μπορούσαν να είναι χρήσιμα πρόσθετα έγγραφα, όπως μια πρόσκληση ή οποιοδήποτε άλλο δικαιολογητικό έγγραφο, με την επιφύλαξη της κατά περίπτωση ανάλυσης, η οποία μπορεί να επιφέρει την ανάγκη πρόσθετης πληροφόρησης.
- Ενόψει πιθανών πρόσθετων αιτημάτων πληροφοριών από την Αρχή σχετικά με τις κοινές δραστηριότητες, είναι χρήσιμο για τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα και τα ευρωπαϊκά πολιτικά ιδρύματα να διαθέτουν ένα τυποποιημένο σύνολο εγγράφων άμεσα διαθέσιμο για καθεμία από τις κοινές δραστηριότητές τους, ιδίως τυχόν χρηματοδοτικές ρυθμίσεις, εφόσον υπάρχουν, φωτογραφίες και λεπτομερή προγράμματα.
Απαγόρευση χρηματοδότησης υποψηφίων
- Όσον αφορά τους υποψηφίους, το άρθρο 22 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1141/2014 απαιτεί κατά περίπτωση αξιολόγηση για να διαπιστωθεί αν ένας «υποψήφιος» έχει λάβει «άμεση ή έμμεση χρηματοδότηση» από το ευρωπαϊκό πολιτικό κόμμα.
- Τα σχετικά κριτήρια που καθορίζουν αν ένα πρόσωπο θεωρείται «υποψήφιος» περιλαμβάνουν:
- το κατά πόσον μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι το πρόσωπο, κατά τη στιγμή της δραστηριότητας ενός ευρωπαϊκού πολιτικού κόμματος του οποίου είναι μέλος, συμμετέχει ως υποψήφιος σε εκλογές, ιδίως υπό το πρίσμα δηλώσεων προς το κοινό καθώς και της διαδικασίας ορισμού υποψηφίων στο εν λόγω κόμμα ή/και στο σχετικό κράτος μέλος· και
- το χρονικό διάστημα μεταξύ μιας δραστηριότητας στην οποία συμμετέχει το πρόσωπο αυτό και των εκλογών.
- Τα πρόσωπα που είχαν θέσει στο παρελθόν υποψηφιότητα για αιρετό αξίωμα (ανεξάρτητα αν εξελέγησαν ή όχι) δεν είναι πλέον «υποψήφιοι» κατά την έννοια του άρθρου 22 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1141/2014 με σκοπό την μετεκλογική δραστηριότητα, εκτός αν κατά τη χρονική εκείνη στιγμή είναι υποψήφιοι για επανεκλογή ή για ένα διαφορετικό αιρετό αξίωμα, υπό το φως των προαναφερθέντων κριτηρίων.
- Επισημαίνεται ότι το άρθρο 22 παράγραφος 1 του κανονισμού μπορεί να εφαρμοστεί για άλλους λόγους, εν απουσία «υποψηφίου» κατά το χρόνο της δραστηριότητας, επειδή για παράδειγμα σε δραστηριότητα χρηματοδοτούμενη από ένα ευρωπαϊκό πολιτικό κόμμα ένας (ήδη) εκλεγείς εκπρόσωπος ενός κόμματος μέλους προσφέρει προβολή και περιεχόμενο στο εν λόγω κόμμα μέλος δαπάναις του ευρωπαϊκού πολιτικού κόμματος (βλέπε συναφώς ανωτέρω τις γενικές κατευθύνσεις σχετικά με τις κοινές δραστηριότητες).
- Η επίσημη περίοδος της εκστρατείας δεν είναι κατ' ανάγκη η μόνη σχετική πτυχή. Το ζήτημα ενός υποψηφίου πρέπει να αξιολογείται με βάση την εθνική νομοθεσία και τα προεκλογικά έθιμα (π.χ. προκαταρκτικές εκλογές εντός του κόμματος). Το βασικό κριτήριο για την Αρχή είναι αν, κατά τον χρόνο της δραστηριότητας, η υποψηφιότητα είναι ήδη γνωστή και προωθείται, ανεξάρτητα από το επίσημο στάδιο στο οποίο βρίσκεται.
- Όταν ένα ευρωπαϊκό πολιτικό κόμμα ή ευρωπαϊκό πολιτικό ίδρυμα καλύπτει τα έξοδα ταξιδίου ενός υποψηφίου, αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί όφελος για τον υποψήφιο, εάν, διαφορετικά, ο υποψήφιος θα έπρεπε εύλογα να πληρώσει αυτά τα έξοδα από τον προϋπολογισμό της εκστρατείας. Πρέπει επίσης να αξιολογούνται και άλλα στοιχεία, όπως το εύρος και ο τόπος της δραστηριότητας.
- Όσον αφορά τους υποψηφίους, το άρθρο 27 παράγραφοι 1 και 2 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2025/2445 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Νοεμβρίου 2025, σχετικά με το καθεστώς και τη χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων και των ευρωπαϊκών πολιτικών ιδρυμάτων (αναδιατύπωση) (στο εξής: κανονισμός) απαιτεί κατά περίπτωση αξιολόγηση του κατά πόσον έχει παρασχεθεί σε «υποψήφιο» «άμεση ή έμμεση χρηματοδότηση» από το ευρωπαϊκό πολιτικό κόμμα ή ίδρυμα.
- Ο κανονισμός (άρθρο 27 παράγραφος 2) διευκρινίζει ότι τα ευρωπαϊκά πολιτικά ιδρύματα επιτρέπεται να παρέχουν ανάπτυξη ικανοτήτων για τη στήριξη της διαμόρφωσης μελλοντικής πολιτικής ηγεσίας στην Ένωση ή κατάρτιση σε πρόσωπα έως την ημερομηνία κατά την οποία αυτά καθίστανται υποψήφιοι σύμφωνα με τους εθνικούς κανόνες ή έως την ημερομηνία διορισμού τους στο εθνικό κόμμα, ανάλογα με το ποια ημερομηνία είναι προγενέστερη.
- Ο καθορισμός της ιδιότητας του υποψηφίου όσον αφορά τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα για τους σκοπούς του άρθρου 27 παράγραφος 1 του κανονισμού ακολουθεί την ίδια αρχή: ένα πρόσωπο θεωρείται υποψήφιο από την ημερομηνία κατά την οποία καθίσταται υποψήφιο σύμφωνα με τους εθνικούς κανόνες ή από την ημερομηνία διορισμού του στο εθνικό κόμμα, ανάλογα με το ποια ημερομηνία είναι προγενέστερη.
- Τα πρόσωπα που είχαν προηγουμένως διεκδικήσει αιρετό αξίωμα (ανεξαρτήτως εάν εξελέγησαν) δεν είναι πλέον «υποψήφια» υπό την έννοια του άρθρου 27 του κανονισμού για τους σκοπούς μιας μετεκλογικής δραστηριότητας, εκτός εάν κατά τη στιγμή εκείνη είναι υποψήφια για επανεκλογή ή διεκδικούν διαφορετικό αιρετό αξίωμα, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται τα ανωτέρω περιγραφόμενα κριτήρια.
- Το άρθρο 27 παράγραφοι 1 και 2 του κανονισμού μπορεί να εφαρμοστεί για άλλους λόγους, ακόμη και εν τη απουσία «υποψηφίου» κατά τη στιγμή της δραστηριότητας, π.χ. διότι σε δραστηριότητα αμειβόμενη από ευρωπαϊκό πολιτικό κόμμα ή ίδρυμα, ένας (ήδη) εκλεγμένος εκπρόσωπος ενός κόμματος-μέλους παρέχει προβολή και περιεχόμενο στο εν λόγω κόμμα-μέλος εις βάρος του ευρωπαϊκού πολιτικού κόμματος.
- Όταν ένα ευρωπαϊκό πολιτικό κόμμα ή ευρωπαϊκό πολιτικό ίδρυμα καλύπτει το κόστος μετακίνησης ενός υποψηφίου, αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί πλεονέκτημα για τον υποψήφιο δυνάμει του άρθρου 27 παράγραφοι 1 και 2 του κανονισμού, εάν σε άλλη περίπτωση ο υποψήφιος θα υποχρεωνόταν εύλογα να καταβάλει αυτή τη δαπάνη από τον προϋπολογισμό της εκστρατείας. Πρέπει επίσης να αξιολογηθούν περαιτέρω στοιχεία, όπως το πεδίο εφαρμογής και ο τόπος της δραστηριότητας.
- Προκειμένου να μετριαστούν οι κίνδυνοι συμμόρφωσης που συνδέονται με τη συμμετοχή εθνικού υποψηφίου σε κοινές δραστηριότητες, ένα βασικό μέτρο μετριασμού του κινδύνου είναι να διασφαλιστεί ότι ο συνολικός χαρακτήρας της εν λόγω εκδήλωσης δεν επηρεάζεται από τις εθνικές εκλογές, δηλαδή ότι το ευρωπαϊκό πολιτικό κόμμα διατηρεί εμφανώς τον πρωταγωνιστικό ρόλο, τόσο όσον αφορά τις απεικονίσεις και το περιεχόμενο του λογότυπου όσο και τη αποφυγή αναφοράς σε εθνικά θέματα του κράτους μέλους των εκλογών, μεταξύ άλλων στο γενικό θέμα και στους τίτλους των ομιλιών, διασφαλίζοντας ευρύ φάσμα ομιλητών από διάφορα κράτη μέλη κ.λπ.
- Στον βαθμό που εξακολουθούν να υπάρχουν οι παράγοντες κινδύνου, ένα κατάλληλο τέλος συμμετοχής από τον εν λόγω υποψήφιο αποτελεί περαιτέρω σημαντικό παράγοντα μετριασμού του κινδύνου για τον περιορισμό κάθε δυνητικού οικονομικού πλεονεκτήματος που θα μπορούσε διαφορετικά να αποκομίσει για την εκστρατεία του. Η καταλληλότητα ενός τέτοιου τέλους συμμετοχής πρέπει να καθορίζεται λαμβανομένων υπόψη των συγκεκριμένων περιστάσεων κάθε περίπτωσης, ιδίως όσον αφορά το χρονικό πλαίσιο μεταξύ της στιγμής της εκδήλωσης και των εκλογών, το περιεχόμενο της παρέμβασης του υποψηφίου και τη συνολική εμφάνιση και το πλαίσιο της εκδήλωσης. Ως γενική αρχή, όσο συντομότερος είναι ο χρόνος μεταξύ της εκδήλωσης και των εκλογών, τόσο υψηλότερο πρέπει να είναι το τέλος συμμετοχής. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι ένα τέλος συμμετοχής, ακόμη και αν το ποσό είναι σημαντικό, δεν μπορεί να καταστήσει κάθε είδος εκδήλωσης συμβατό με το άρθρο 27 παράγραφοι 1 ή 2 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2025/2445. Κατά τον προσδιορισμό της καταλληλότητας του τέλους συμμετοχής, σημαντικός παράγοντας θα μπορούσε να είναι η σύγκριση του κόστους παρόμοιων εκδηλώσεων στον ιδιωτικό τομέα.
Δραστηριότητες συνδεδεμένων οντοτήτων ευρωπαϊκού πολιτικού κόμματος
- Η Αρχή υπενθυμίζει ότι το άρθρο 22 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1141/2014 σχετίζεται επίσης με δραστηριότητες οι οποίες πραγματοποιούνται από συνδεδεμένες οντότητες σε ευρωπαϊκό επίπεδο και λαμβάνουν χρηματοδοτική στήριξη από ευρωπαϊκό πολιτικό κόμμα.
- Το άρθρο 22 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1141/2014 δεν απαγορεύει τις κοινές δραστηριότητες των συνδεδεμένων οντοτήτων ενός ευρωπαϊκού πολιτικού κόμματος με κόμματα μέλη ή συνδεδεμένες οντότητές τους.
- Ωστόσο, η διάταξη απαιτεί από ένα ευρωπαϊκό πολιτικό κόμμα να διασφαλίζει ότι σε περίπτωση κοινών δραστηριοτήτων των συνδεδεμένων οντοτήτων του με κόμματα μέλη ή συνδεδεμένες οντότητές τους, το ποσοστό συγχρηματοδότησης αντανακλά ορισμένους παράγοντες που συνδέονται με το πλαίσιο και το περιεχόμενο της εν λόγω εκδήλωσης (βλ. παραπάνω). Πιο συγκεκριμένα, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ακόλουθοι παράγοντες:
- ορατότητα του ευρωπαϊκού πολιτικού κόμματος ή της ευρωπαϊκής συνδεδεμένης οντότητάς του·
- επίπεδο οικειοποίησης της εκδήλωσης από τη συνδεδεμένη οντότητα του ευρωπαϊκού πολιτικού κόμματος· και
- το μερίδιο συγχρηματοδότησης από τη συνδεδεμένη οντότητα του ευρωπαϊκού πολιτικού κόμματος πρέπει να είναι ανάλογο με την ορατότητα και το επίπεδο οικειοποίησής του σε σύγκριση με αυτό του κόμματος μέλους ή της συνδεδεμένης οντότητάς του.
Διορθωτικά μέτρα
- Τα διορθωτικά μέτρα δίνουν την ευκαιρία στα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα και τα ευρωπαϊκά πολιτικά ιδρύματα να επανορθώσουν ορισμένες περιπτώσεις παραβίασης προτού η Αρχή αποφασίσει να επιβάλει κύρωση και να την κοινοποιήσει.
- Ωστόσο, τα διορθωτικά μέτρα δεν έχουν σχεδιαστεί ώστε να αφήνουν χωρίς συνέπειες τυχόν μη συμμόρφωση. Συνεπώς, με εξαίρεση τα αμιγώς γραφικά ή αριθμητικά λάθη ή τα ήσσονος σημασίας σφάλματα, τα μέτρα συνιστούν «επανόρθωση της κατάστασης» κατά την έννοια του άρθρου 29 του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 1141/2014 μόνον εάν, εντός του εύλογου χρονικού διαστήματος που ορίζει η Αρχή στην εκάστοτε περίπτωση:
- διασφαλίζουν κατά τρόπο αποτελεσματικό την καθυστερημένη συμμόρφωση με την απαίτηση, η οποία θα έπρεπε να είχε ήδη τηρηθεί (αυτό μπορεί να αφορά --ανάλογα με τις περιστάσεις της εκάστοτε περίπτωσης-- την καταβολή ενός ποσού που θα έπρεπε να είχε καταβληθεί ή να είχε ανακτηθεί νωρίτερα), και επιπλέον·
- εμπεριέχουν ισχυρά και επαληθεύσιμα διαρθρωτικά μέτρα που αποτρέπουν τυχόν μελλοντική επανεμφάνιση παραβιάσεων (αυτό μπορεί να αφορά --ανάλογα με τις περιστάσεις της εκάστοτε περίπτωσης-- εσωτερικά εκπαιδευτικά μέτρα που απευθύνονται στο προσωπικό, καταγγελία των συμβάσεων που προκάλεσαν το ζήτημα της συμμόρφωσης, επικοινωνία με τα συμβαλλόμενα μέρη κ.λπ.).
- Η εφαρμογή των διορθωτικών μέτρων αποτελεί ζήτημα συνεχούς παρακολούθησης. Ειδικότερα, είναι σημαντικό να υπάρξει συνεπής μελλοντική συμμόρφωση προς μια απαίτηση για την οποία ένα ευρωπαϊκό πολιτικό κόμμα ή ευρωπαϊκό πολιτικό ίδρυμα είχε ήδη λάβει μία φορά κάποιο διορθωτικό μέτρο. Ως εκ τούτου, το ίδιο ευρωπαϊκό πολιτικό κόμμα ή ευρωπαϊκό πολιτικό ίδρυμα δεν είναι δυνατόν να προβεί σε «επανόρθωση» μιας παρόμοιας κατάστασης παραβίασης με τα ίδια διορθωτικά μέτρα για δεύτερη φορά. Από ένα ευρωπαϊκό πολιτικό κόμμα ή ευρωπαϊκό πολιτικό ίδρυμα, το οποίο είχε προηγουμένως την ευκαιρία να προσαρμόσει τις διαδικασίες του σε παρόμοιο ζήτημα συμμόρφωσης χωρίς να υποστεί ακόμη κυρώσεις, αναμένονται ιδιαίτερα ενισχυμένα διορθωτικά μέτρα.